Dit artikel is onderdeel van het overzicht Innerlijke onveiligheid: leven in constante alertheid en beschrijft één specifieke manier waarop innerlijke onveiligheid zich kan uiten: de behoefte aan controle om je veilig te voelen.
Controle kan rust geven. Maar wanneer controle de belangrijkste manier wordt om veiligheid te ervaren, ontstaat er juist spanning. Alles wat niet voorspelbaar is, voelt dan al snel bedreigend, ook als er objectief geen gevaar is.
Wanneer controle veiligheid moet vervangen
Mensen die sterk leunen op controle zijn meestal niet dominant of star van aard. Integendeel. Controle fungeert vaak als compensatie voor een innerlijk gevoel van onveiligheid. Door overzicht te houden, probeert het systeem grip te krijgen op wat anders onrust oproept.
In die staat blijft het lichaam alert. Veiligheid wordt niet gevoeld, maar georganiseerd. Dat kost energie en houdt het systeem actief.
Hoe dit zich kan uiten
De behoefte aan controle kan zich onder andere uiten in ervaringen zoals:
- alles willen plannen en overzien
- onrust bij onverwachte veranderingen
- moeite met spontaniteit of improvisatie
Deze reacties ontstaan niet uit rigiditeit, maar uit een poging om spanning te verminderen.
Waarom controle nooit genoeg is
Het lastige is dat controle nooit volledig werkt. Het leven blijft onvoorspelbaar. Daardoor kan de behoefte aan controle steeds sterker worden, terwijl echte rust uitblijft. Hoe meer controle nodig voelt, hoe minder ruimte er is om te ontspannen.
Pogingen om controle los te laten zonder dat veiligheid wordt ervaren, vergroten vaak juist de onrust.
Controle als signaal
Controle nodig hebben om je veilig te voelen is geen fout en geen karaktereigenschap. Het is een signaal dat innerlijke stabiliteit ontbreekt. Beweging ontstaat dan niet door controle af te leren, maar door veiligheid toe te voegen.
Wanneer innerlijke veiligheid groeit, verliest controle vanzelf haar functie.
Binnen het geheel van innerlijke onveiligheid is dit één specifieke uiting. Andere ervaringen leggen het accent anders, maar komen voort uit hetzelfde onderliggende patroon.
→ Terug naar het overzicht: Innerlijke onveiligheid: leven in constante alertheid
Geef een reactie