Dit artikel hoort bij het overzicht Innerlijke onveiligheid: leven in constante alertheid en beschrijft één specifieke manier waarop innerlijke onveiligheid zich kan uiten: voortdurend alert zijn, ook wanneer er objectief geen gevaar aanwezig is.
Altijd alert zijn betekent niet dat iemand voortdurend bang is. Het gaat om een aanhoudende staat van paraatheid waarin het lichaam gespannen blijft en het hoofd scherp, zelfs in rustige of veilige situaties. Ontspanning voelt dan niet vanzelfsprekend, maar kwetsbaar.
Wanneer alertheid niet meer uitgaat
Bij sommige mensen blijft het systeem “aan” staan, ook wanneer er geen directe aanleiding voor is. Het lichaam blijft signalen oppikken, scannen en anticiperen. Rustmomenten worden daardoor niet herstellend, maar eerder onrustig of gespannen.
Deze vorm van alertheid ontstaat vaak niet door één concrete angst, maar door een eerdere ervaring waarin veiligheid onbetrouwbaar was. Het zenuwstelsel leert dat waakzaamheid nodig is om controle te houden, en blijft die strategie herhalen, ook wanneer de situatie inmiddels anders is.
Hoe dit zich kan uiten
Altijd alert zijn kan zich onder andere uiten in ervaringen zoals:
- moeite met ontspannen, zelfs in rustige situaties
- snel schrikken of voortdurend de omgeving scannen
- het gevoel altijd “aan” te staan, ook bij vermoeidheid
Deze signalen wijzen niet op een bewuste keuze, maar op een automatisch patroon dat het lichaam heeft aangeleerd.
Waarom dit zo uitputtend is
Wat deze voortdurende alertheid zo vermoeiend maakt, is dat zij zelden bewust wordt gekozen. Het gebeurt automatisch. Pogingen om jezelf te dwingen te ontspannen werken vaak averechts, omdat het lichaam veiligheid niet herkent als iets vanzelfsprekends.
Ontspanning wordt dan niet ervaren als herstel, maar als verlies van controle.
Altijd alert zijn als signaal
Altijd alert zijn is geen fout en geen tekort. Het is een signaal dat het systeem ooit heeft geleerd dat opletten noodzakelijk was. Begrijpen waarom deze alertheid is ontstaan, kan ruimte geven, zonder dat er direct iets veranderd hoeft te worden.
Binnen het geheel van innerlijke onveiligheid is dit één specifieke uiting. Andere ervaringen leggen het accent anders, maar komen voort uit hetzelfde onderliggende patroon.
→ Terug naar het overzicht: Innerlijke onveiligheid: leven in constante alertheid
Geef een reactie